Skip to content

Creatief improviseren:

hoe je onderzoek kunt doen in coronatijd

Eigenlijk wilde Johnny helemaal niet skypen. Johnny is zo’n man die in een groep als smeerolie werkt. Zijn er problemen? Johnny regelt het. Zijn afstudeerplek bij een bierfabrikant is hem ook op het lijf geschreven. Of hij merk X in België wilde promoten. ‘Daarna ga ik ze uitleggen hoe ze friet moeten bakken’, grapte hij de eerste keer dat we elkaar zagen.

In een lunchroom. Want zo is Johnny. Niks skype. Tegenover elkaar zitten. Drankje erbij. Sparren maar.

Dat was in februari.

Creatief reageren op tegenslagen

‘Sorry man. Ik vind het ook niets, maar nog even los van of het verstandig zou zijn… alle lunchrooms en restaurants zijn dicht. Dus we gaan skypen’, zei ik nog geen maand later.

‘René, het is waardeloos’, zegt Johnny. De grap is er voor hem wel af: ‘Ik zou volgende week mijn straatinterviews doen. Ik had de Delhaize al uitgekozen waar ik zou gaan staan. Ik kom België niet eens in!’

Medio maart werd de mailbox leeg en de telefoon stil bij Bureau Scriptiehulp. Het hoger onderwijs ging in een week tijd compleet op slot en zo afgaande op de contactmogelijkheden had corona de studenten blijkbaar tijdelijk verlamd.

Johnny was niet verlamd. Zijn er problemen? Johnny regelt het. Maar niet met straatinterviews bij een Delhaize in een Antwerps voorstadje. Dat moest anders. We skypen er lang over en komen al sparrend tot een plan. Dat is niet helemaal tot tevredenheid (‘Daar gáát m’n weekend Antwerpen. M’n kroegjes! Bah!’) maar het kan werken. Immers: je kunt je vastbijten in straatinterviews, maar dat is net zoiets als stampvoeten omdat de zon niet schijnt terwijl je naar het strand wilt.

Kijk wat er wel kan

Tegenslag hoort bij onderzoek doen. Dus gaat er ergens een streep door, kijk dan naar wat er nog wel kan. Zelfs als je de dataverzameling niet meer kunt aanpassen en je je onderzoeksvragen er niet mee kunt beantwoorden, kun je nog kijken naar wat je data je wél vertellen. Een paar uur extra nadenken over de haalbaarheid van de volgende stap in je onderzoek is daarbij een goed idee. Medio december mensen willen interviewen in het buitenzwembad... is niet zo'n slimme planning.

Improviseren

Bij Johnny was het corona dat een streep haalde door een mooi research design. Maar onderzoek is ook zonder epidemie gevoelig voor tegenslagen. Ga maar na: als je een scriptie schrijft, doe je het vaak voor het eerst. Soms sta je al met één been in een valkuil zonder dat je het door hebt. Doorgewinterde onderzoekers lopen daar met een boogje omheen. Maar ervaring sluit niet alle mislukkingen uit: instrumenten zijn onwillig, respondenten komen niet opdagen, de enquête krijgt geen respons, SPSS loopt vast. Een tijdje geleden ontmoette ik een postdoc-onderzoeker op een universiteit, die het gesprek verontschuldigde met: ‘Sorry, ik heb vannacht niet geslapen. De experiment-opstelling deed het eindelijk. Dus ik ben de hele nacht doorgegaan.’

Het idee dat je een onderzoek van a naar z in een keer vlotjes doorloopt, is een van de hardnekkigste misverstanden onder de studenten die we bij Bureau Scriptiehulp spreken. Tegenslag is er altijd. En dan kun je maar drie dingen doen: 1) uithuilen. 2) opnieuw beginnen. 3) improviseren. Optie 1 lost maar tijdelijk iets op. Optie 2 is soms niet meer mogelijk.

Medio april zit ik te skypen tegenover een grijnzende Johnny. Johnny is gaan improviseren. Hij belde met de filiaalhouder van de Delhaize waar hij zou gaan staan. Daar had hij al contact mee gehad, omdat hij tevoren al had afgestemd of hij mocht komen straatinterviewen. Hij ontwikkelde in een week een online enquête, en de filiaalhouder draaide op het kopieerapparaat op het kantoor een flyer uit met een oproep om die enquête in te vullen. Die flyer hing hij op uitgekiende plekken in de zaak en legde hem neer bij de klantenservice. En omdat de Vlamingen thuis toch wat tijd stuk te slaan hadden, stroomden de enquêtes binnen. Ik stel me voor dat menigeen een lekker Belgisch biertje heeft opengetrokken ter inspiratie, maar daar komen we natuurlijk nooit achter.

Hoog niveau

Drie weken later heeft Johnny uit de respondenten een klankbordgroepje samengesteld. Als marketingman moet hij een marketingproduct opleveren, en dat moet in samenspraak met de doelgroep (“De Vlaming die van een pinteke houdt en iets nieuws wil proberen”) naar een hoog niveau getild worden. Je ontwikkelt in zo’n designonderzoek een marketingproduct, en laat dan in verschillende rondes het klankbordgroepje reflecteren. Ik zie dummies van een site langs komen met foto’s van bekende Vlamingen en tulpen op de achtergrond.

Volgende maand studeert Johnny af. 387 enquêteformulieren, tien interviews via skype en drie beeldbelvergadersessies leveren een mooie en onderbouwde website voor een lekker Hollands biertje op, klaar om de Belgische markt te veroveren.

Proost!

Verder lezen...

Onnauwkeurige metingen en onwillige meters

Madelon zit met de handen in het haar. Letterlijk. Ze is wanhopig en woest. Oorzaak: onnauwkeurige metingen. Zijn ze nog te redden?

Pauzestand

Hoe Gert het ook probeert... hij krijgt zichzelf er maar niet toe aangezet om aan zijn scriptie te schrijven.

Geen tijd bestaat niet, geen prioriteit wel

Barbara voert helemaal niets uit. Nu niet, vorige week niet en de week ervoor ook niet. Barbara's probleem met de planning: verkeerde prioriteiten.